Künk mü Koruge mi?
Kanalizasyon hattı yapımında boru seçimi çoğu zaman "ustanın alışık olduğu" ile belirlenir. Oysa doğru boru, hattın kaç yıl sorunsuz çalışacağını ve üzerinden geçen yükü taşıyıp taşımayacağını belirler. Bir villa bahçesinden geçen hat ile sitenin otopark altından geçen toplayıcı hat aynı boruyla yapılmaz.
Bu yazıda üç ana seçeneği karşılaştırıyoruz: beton künk, PVC boru ve koruge boru. Ardından çap seçimini ve döşemenin nasıl yapılması gerektiğini anlatıyoruz.
Üç Boru Tipi Kısaca
Beton künk: En eski çözüm. Yerinde ağır, ek yerleri contalı ya da harçlı; doğru yataklandığında ağır trafik altında onlarca yıl çalışır. Aşındırıcı atık suya ve asit ortamına karşı hassas olabilir. PVC boru: Konut içi ve kısa parsel hatlarında en yaygın boru. Hafif, contalı muflu ek, pürüzsüz iç yüzey. Derin gömülme ve ağır yük altında halka rijitliği sınırlı kalır. Koruge boru: Çift cidarlı HDPE boru. Dışı oluklu (korige), içi düz. Hafifliği PVC'ye yakın, halka rijitliği beton künke yaklaşır. Toplayıcı hatlarda ve site altyapısında son yıllarda ilk tercih.Karşılaştırma Tablosu
| Kriter | Beton künk | PVC boru | Koruge (HDPE) boru |
| Halka rijitliği | Yüksek | SN4 (sınırlı) | SN4 – SN8 |
| Ağırlık | Çok ağır, vinç gerekir | Hafif | Hafif |
| Ek yeri | Conta veya harç | Contalı muf | Contalı muf veya kaynak |
| İç yüzey | Pürüzlü, çökelti tutar | Pürüzsüz | Pürüzsüz |
| Kimyasal dayanım | Orta | İyi | Çok iyi |
| Beklenen ömür | 40 – 50 yıl | 30 – 50 yıl | 50 yıl ve üzeri |
| Uygun çap aralığı | Ø300 ve üzeri | Ø100 – Ø200 | Ø200 – Ø1200 |
| Fiyat seviyesi | Düşük malzeme, yüksek işçilik | Düşük | Orta |
| Tipik kullanım | Ağır trafik altı, büyük çaplı şebeke | Konut parsel hattı | Site toplayıcı, orta ve büyük çaplı hat |
Çap Seçimi
Çap büyüdükçe hat daha iyi çalışmaz; çok büyük çapta su yayılır, hız düşer, katı atık çökelir. Doğru çap bağlı daire sayısına ve eğime göre belirlenir:
- Tek konut, villa: Ø160 yeterli; mutfak ve banyo sayısı fazlaysa Ø200
- Apartman parsel hattı: Ø200
- Site içi toplayıcı: Ø300 – Ø400
- Büyük site ya da tesis ana hattı: Ø400 – Ø600
Hangi Durumda Hangisi?
- Bahçe içinden geçen 20 metrelik konut hattı: PVC Ø160 ya da koruge Ø160. İkisi de yeterli; koruge biraz daha pahalı ama ezilmeye karşı daha dayanıklı.
- Site otoparkının altından geçen toplayıcı: Koruge SN8, Ø300 ve üzeri. Hafifliği sayesinde dar alanda döşemesi kolay, araç yükünü taşır.
- Kamyon trafiği olan yol altı, 3 metre derinlik: Beton künk ya da SN8 koruge. Künkte vinç ve ek işçiliği maliyeti, korugede malzeme fiyatı öne çıkar.
- Asidik ya da yağlı atık su (atölye, restoran): Koruge. Beton künk aşınır.
Kanalizasyon Borusu Döşeme Adımları
Hendek
Hendek genişliği, boru çapına her iki tarafta çalışma payı eklenerek belirlenir; Ø200 boru için 60 – 70 santimetre yeterlidir. Derinlik, şebeke bağlantı kotu ve eğime göre hesaplanır. 1,5 metreyi aşan derinlikte hendek kenarı iksa ile desteklenir.
Kum yataklama
Hendek tabanına 10 – 15 santimetre kum serilir ve tesviye edilir. Boru doğrudan toprak ya da taş üzerine konmaz; yataklama yapılmayan boru dolgu yükü altında zamanla ovalleşir ve ek yerlerinden açılır.
Eğim
Borular lazer ya da hortum terazisiyle yüzde 1 – 2 eğimde döşenir. Eğim göz kararı verilmez. Az eğimde katı atık çöker, fazla eğimde su katıyı geride bırakır; iki durumda da tıkanıklık gelir.
Ek ve conta
Muflu borularda conta yuvasına oturtulur, boru yağlanarak itilir. Harçlı künk eklerinde harç tam dolmalı, içeri taşmamalıdır. Her ek, dolgudan önce gözle kontrol edilir.
Muayene bacaları
Hattın yön, çap ya da eğim değiştirdiği her noktaya ve düz hatlarda 40 – 50 metrede bir muayene bacası yapılır. Dirsekle yön değiştirip baca koymamak, ilk tıkanıklıkta hattı kazmak demektir.
Kum örtü ve dolgu
Boru üzerine 20 – 30 santimetre kum örtü serilir; ardından dolgu, 30 santimetrelik katmanlar halinde sıkıştırılarak yapılır. Taşlı moloz doğrudan boru üzerine atılmaz.
Test
Dolgu öncesi su ya da hava testiyle sızdırmazlık kontrol edilir. Bu adım atlanırsa kaçak yıllar sonra bahçede çökme olarak ortaya çıkar.
Kazı ve döşeme hizmetimizin kapsamı için: basaltyapi.com/altyapi/kanal-kazisi-boru-doseme
Sık Yapılan Hatalar
- Boru çapını "büyük olsun" diye seçmek; akış hızı düşer, hat çökelti tutar
- SN4 boruyu araç yolu altına koymak; birkaç yıl içinde ezilme
- Künkü yataklamadan toprağa oturtmak; ek yerleri açılır
- Yağmur suyunu atık su hattına vermek; sağanakta geri tepme
- Ek yerlerinde conta kullanmayıp çimento harcına güvenmek; harç çatlar, kök girer
- Dolguyu tek seferde ve sıkıştırmadan yapmak; yüzeyde oturma, boruda eğim bozulması
Döşeme Maliyetini Belirleyen Kalemler
Boru fiyatı toplam maliyetin küçük bir kısmıdır; asıl rakamı kazı, derinlik ve bacalar belirler.
| Kalem | Birim | 2026 Fiyat Aralığı |
| Kazı ve hafriyat | m³ | 450 – 900 ₺ |
| Atık su borusu döşeme (110 – 200 mm, kum yatak dahil) | metre | 900 – 1.900 ₺ |
| Prefabrik beton muayene bacası (1,5 m) | adet | 9.000 – 18.000 ₺ |
| Yerinde dökme baca | adet | 18.000 – 42.000 ₺ |
| Yol kazısı sonrası asfalt-beton onarımı | m² | 900 – 2.200 ₺ |
Keşif ve Teklif
Boru tipi ve çapını masa başında değil, şebeke kotunu ve hattın geçeceği zemini görerek belirliyoruz. Keşif ücretsizdir; fiyatı kalem kalem yazılı veriyoruz. Arayın: 0551 052 95 16 ya da WhatsApp'tan yazın.
Projeniz İçin Teklif Alın
Bu konuda profesyonel destek almak ister misiniz? Ücretsiz keşif için hemen iletişime geçin.