Komşu Gitti, Duvar Ortada Kaldı
Bitişik nizam sokaklarda kentsel dönüşüm genellikle bina bina ilerler. Yan parseldeki bina yıkılır, sizin binanız ayakta kalır. Yıkım bittiğinde yıllardır komşuya yaslanan duvarınız ilk kez gökyüzüyle, yağmurla ve rüzgârla karşı karşıya gelir. Birkaç hafta ya da ay sonra yeni binanın kazısı başladığında bu kez bodrum perdeniz de açığa çıkar.
Bu yazı, ayakta kalan binanın sakinleri ve yöneticileri için hazırlandı. Yıkımın yan binaya titreşim ve sallanma etkisini, ön hasar tespitini ayrıntılı olarak basaltyapi.com/blog/yikimda-yan-bina-korumasi yazısında; bitişik nizam yıkımın tekniğini ise basaltyapi.com/sss/bitisik-nizam-bina-yikimi-nasil-yapilir sayfasında anlattık. Burada odağımız, yıkımdan sonra açıkta kalan duvar ve bodrumun nem ve su açısından korunmasıdır.
Ne Değişir? Bu Duvar Dış Cephe Olarak Tasarlanmamıştı
Bitişik nizamda iki bina arasındaki duvar ya tek bir ortak duvardır ya da birbirine dayanmış iki ayrı duvardır. Her iki durumda da bu yüzey yıllarca hava almamış, yağmur görmemiştir. Bu yüzden çoğu zaman:
- Dış yüzeyinde sıva, boya veya yalıtım yoktur. Tuğla, briket ya da çıplak beton doğrudan açıkta kalır.
- Komşu binadan kalan izler vardır. Sökülen döşeme uçları, kırılmış kiriş başları, eski baca ve tesisat delikleri yüzeyde boşluk bırakır.
- Bodrum perdesi toprağa göre hiç yalıtılmamış olabilir. Komşu bodrumu varsa iki perde arasında toprak bile olmayabilir; yoksa duvar doğrudan toprağa değer.
- Çatı ve parapet birleşimleri açıkta kalır. Komşu çatısıyla birlikte çözülmüş dere ve oluk detayları yıkımla ortadan kalkar.
Yıkım Sırasında Ayakta Kalan Bina İçin Önlemler
Yıkım tekniği kendi konusudur; ama ortak duvarın yıkım sonrası durumu büyük ölçüde yıkım sırasında belirlenir. Ayakta kalan binanın yönetimi şunları yıkımı yapan taraf ve yeni yapının müteahhidiyle önceden konuşmalıdır:
- Ayrıştırma: Ortak duvara bağlanan döşeme, kiriş ve elemanların makineyle çekilmeden önce kesilerek veya kırılarak ayrılması.
- Elle ve kontrollü söküm: Duvara yakın bölümlerin makine yerine ekip eliyle ve küçük ekipmanla sökülmesi.
- Ön durum kaydı: Ortak duvarın her iki yüzü, bodrum duvarları ve mevcut nem izleri yıkımdan önce tarihli fotoğraf ve videoyla kaydedilmelidir. Sonradan çıkan bir lekenin yeni mi eski mi olduğu ancak böyle anlaşılır.
Yıkımdan Hemen Sonra: Geçici Koruma
Yıkım ile yeni yapının yükselmesi arasında geçen süre, açıkta kalan duvar için en riskli dönemdir. Bu dönemde kalıcı bir cephe işi değil, suyu uzak tutacak geçici önlemler önemlidir:
- Örtü: Açıkta kalan duvar yüzeyi, özellikle çatı birleşimi ve sökülen döşeme izleri, rüzgâra karşı sağlam tutturulmuş bir örtüyle kapatılabilir.
- Boşlukların kapatılması: Eski kiriş yuvaları, baca ve tesisat delikleri gibi duvardaki açıklıklar geçici olarak kapatılmalıdır.
- Duvar dibinde su birikmemesi: Yıkım alanında oluşan çukurlar ve moloz yığınları yağmur suyunu ortak duvarın dibine yönlendirebilir. Saha, suyun duvardan uzağa akacağı şekilde düzenlenmeli; moloz duvara yaslanarak bırakılmamalıdır.
- Çatı suyu: Ortak oluk veya dere kaldırıldıysa çatı suyunun duvar yüzeyinden aşağı akmasını engelleyecek geçici bir çözüm gerekir.
Kazı Başlayınca: Bodrum Perdesi Açığa Çıkar
Yeni binanın temel kazısı ilerledikçe ayakta kalan binanın bodrum perdesi dış yüzden görünür hâle gelir. Bu hem bir risk hem de bir fırsattır.
Risk tarafı: Kazı, komşu temelin hemen yanında yapılır. Kazının şev, iksa veya başka bir yöntemle nasıl destekleneceği iksa projesi ve proje müellifi mühendisin kararıdır; statik değerlendirme de onların işidir. Biz kazıyı bu projeye göre yürütürüz. Kazı açıkken yağan yağmur da çukurda toplanıp perde dibine oturabilir; kazı içinde su yönetimi bu yüzden önemlidir. Fırsat tarafı: Toprağa gömülü bir perdenin dış yüzüne ulaşmak normalde kazı gerektirir. Yan parselde kazı zaten açıkken, ayakta kalan binanın bodrum perdesi dıştan ele alınabilir:- Yüzey hazırlığı: Perde yüzü temizlenir, gevşek kısımlar alınır, çatlak ve boşluklar onarılır.
- Dıştan su yalıtımı: Perde yüzüne membran uygulanır; temel ile perde birleşimi ve boru geçişleri ayrıca detaylandırılır. Ayrıntı: basaltyapi.com/altyapi/su-yalitimi
- Drenaj levhası: Membranı geri dolgu ve yeni yapı sırasında korur, suyun aşağıya inmesini kolaylaştırır. Ayrıntı: basaltyapi.com/altyapi/drenaj-levhasi-uygulamasi
- Drenaj: Uygun kotta drenaj borusu ile toplanan su uzaklaştırılır. Suyun nereye verileceği baştan belirlenmelidir. Ayrıntı: basaltyapi.com/altyapi/drenaj-sistemi
- Geri dolgu: Yeni yapı ile eski perde arasında kalan bölüm uygun malzemeyle, yalıtıma zarar vermeden doldurulur.
İki Bina Arasındaki Derz ve Boşluk
Yeni bina çoğu zaman eski binaya tam yaslanmaz; deprem derzi veya inşaat toleransı nedeniyle iki yapı arasında bir boşluk kalır. Bu boşluk yukarıdan açık kalırsa yağmur suyu doğrudan aşağıya, iki bodrum perdesinin arasına iner.
Bu noktada dikkat edilecekler:
- Üst kapatma: Derzin çatı ve cephe seviyesinde suyu dışarıda tutacak şekilde kapatılması gerekir. Hangi detayın kullanılacağı yeni yapının proje ekibinin konusudur.
- Alt seviye: Boşluğa inen su, drenajla karşılanmıyorsa perde diplerinde birikir. Kazı açıkken bu bölgenin drenajının düşünülmesi sonradan çıkacak sorunları azaltır.
- Moloz ve dolgu: Derzin içine moloz veya inşaat atığı doldurulması hem suyu tutar hem de derzin işlevini bozar.
Belirtiler Tablosu
| Belirti | Olası neden | Ne yapılmalı |
| Ortak duvarın iç yüzünde yağmurdan sonra ıslaklık | Açıkta kalan dış yüzden su girişi | Geçici örtü ve boşlukların kapatılması, kalıcı cephe için ilgili uygulayıcı |
| Üst kat tavan köşesinde leke | Kaldırılan ortak oluk veya parapet birleşimi | Çatı suyunun geçici olarak yönlendirilmesi, çatı ustasına kontrol |
| Bodrum duvarı dibinde yeni nem veya tuzlanma | Kazı veya yıkım alanında perde dibine biriken su | Saha suyunun duvardan uzaklaştırılması, dıştan yalıtım ve drenaj değerlendirmesi |
| Bodrumda yağmurdan sonra su göllenmesi | Kazı çukurunda toplanan suyun perdeyi zorlaması | Kazı içi su yönetimi, şantiye sorumlusuyla hemen görüşme |
| Duvarda yeni çatlak | Yıkım, kazı veya zemin hareketi | Fotoğrafla kayıt, proje müellifi ve ilgili mühendise bildirim |
| Kazı bittikten sonra da süren nem | Perdede kalıcı yalıtım eksikliği | Kazı açıkken dıştan bohçalama, kapandıysa içten enjeksiyon seçeneği |
Ayakta Kalan Bina Yönetimi İçin Kontrol Listesi
Yıkımdan önce- Ortak duvarın her iki yüzü, bodrum ve üst kat köşeleri tarihli olarak fotoğraflandı mı?
- Mevcut nem lekeleri ve çatlaklar kayda geçirildi mi?
- Ortak duvarın nasıl ayrıştırılacağı yıkım ekibiyle konuşuldu mu?
- Geçici korumanın kimde olacağı sözleşmede ve proje müellifiyle netleştirildi mi?
- Açıkta kalan duvar ve çatı birleşimi örtüldü mü?
- Duvardaki eski kiriş yuvası ve delikler kapatıldı mı?
- Yıkım alanında suyun ortak duvarın dibine akmadığı kontrol edildi mi?
- Bodrum perdesinin dış yüzü açığa çıktığında yalıtım ve drenaj fırsatı değerlendirildi mi?
- Kazı içinde su yönetimi yapılıyor mu, yağmurdan sonra bodrum kontrol ediliyor mu?
- Yeni çıkan her belirti tarihli olarak kaydediliyor ve ilgili tarafa bildiriliyor mu?
- İki bina arasındaki derzin üstten kapatılması proje ekibiyle konuşuldu mu?
- Derzin içine moloz atılmadığı kontrol edildi mi?
Kim Ne Yapar?
| Konu | Kiminle netleştirilmeli |
| Ortak duvarın ayrıştırılması ve kontrollü söküm | Yıkımı yapan firma |
| Yıkım sonrası geçici koruma | Sözleşme tarafları ve proje müellifi |
| Kazının desteklenmesi ve statik değerlendirme | İksa projesi ve proje müellifi mühendis |
| Eski perdenin dıştan yalıtımı ve drenajı | Yeni yapının müteahhidi, arsa sahipleri ve yalıtım uygulayıcısı |
| Kalıcı cephe sıvası, mantolama ve boya | İlgili cephe uygulayıcısı |
| Hukuki sorumluluk ve masrafların paylaşımı | Sözleşme ve gerekiyorsa hukuk danışmanı |
Keşif İçin Arayın
Yanınızdaki bina yıkılıyor ya da yeni binanın kazısı başlamak üzereyse, perdenin dış yüzü açıkken yapılabilecekleri birlikte değerlendirelim. Yıkım, kazı, dıştan su yalıtımı, drenaj levhası, drenaj ve geri dolgu işlerinde sahayı görüp uygulanabilir bir iş sırası çıkarıyoruz.
Ücretsiz keşif ve bilgi için: 0551 052 95 16Projeniz İçin Teklif Alın
Bu konuda profesyonel destek almak ister misiniz? Ücretsiz keşif için hemen iletişime geçin.
