Duvar Dibinde Kazı Neden Ayrı Bir Konu?
Temel drenajı, bohçalama, kanalizasyon bağlantısı, su hattı yenileme veya yeni bir rögar... Bu işlerin çoğu boş bir arazide değil, zaten var olan bir yapının hemen yanında yapılır. Kazı bazen evin temel duvarına yaslanır, bazen bahçe duvarının dibinden, bazen de istinat duvarının ya da komşu duvarının hemen önünden geçer.
Boş arazide açılan bir hendekte asıl soru kazının kendi kenarlarının ayakta kalıp kalmayacağıdır. Mevcut bir yapının yanında ise ikinci bir soru eklenir: kazı açıkken yanındaki duvar, temel veya merdiven ne olacak? Bu yazı tam olarak bu soruya odaklanıyor; kazı açıkken yapının oturmaması, duvarın eğilmemesi ve devrilmemesi için bilinmesi gerekenleri anlatıyor.
İşçi güvenliği, şev ve iksa konusunu ayrıca ele aldık: basaltyapi.com/blog/kanal-kazisinda-gocuk-riski
Neden Riskli? Duvarı Ayakta Tutan Toprağın Kendisidir
Her duvar ve temel, yükünü altındaki ve yanındaki toprağa aktarır. Temelin yanındaki toprak, temeli yanlardan sararak onu yerinde tutar. Duvar dibinde kazı yapıldığında bu destek bir anda ortadan kalkar.
- Yanal destek kaybı. Temelin yanı boşaltıldığında, altındaki toprak açılan boşluğa doğru kaymaya eğilim gösterir. Temel tabanının hizasına veya altına inen kazıda bu etki çok daha büyüktür; toprak, duvarın yükü altında çukura doğru itilir.
- Sığ temelli bahçe duvarları. Bahçe duvarlarının ve eski çevre duvarlarının çoğu derin bir temele oturmaz. Birkaç sıra taş veya ince bir beton hatıl üzerinde duran böyle bir duvar, yanındaki toprak alındığında beklenenden çok daha çabuk hareket edebilir.
- Eski yığma yapılar. Taş veya tuğla yığma binalar, çatlamaya ve oturmaya karşı betonarme yapılardan daha hassastır. Temel derinliği çoğu zaman bilinmez ve küçük bir zemin hareketi bile duvarda çatlak olarak görünür.
- Su ile yumuşayan zemin. Killi ve dolgu zeminler ıslandıkça taşıma gücünü kaybeder. Açık bırakılan çukura dolan yağmur suyu, temelin altındaki toprağı yumuşatır ve kazı kenarını zayıflatır.
- Kazı kenarındaki yük. Kazıdan çıkan toprağın çukurun kenarına yığılması, kazı makinesinin veya kamyonun kenara yakın çalışması, zaten desteğini kaybetmiş olan bölgeye ek yük bindirir.
- İstinat duvarları. İstinat duvarı arkasındaki toprağı tutmak için yapılır ve kendi önündeki topuk bölgesine dayanır. Duvarın önünde, topuğunun yanında açılan bir kazı, duvarın kaymaya veya devrilmeye karşı direncini azaltabilir.
Kazıdan Önce Yapılması Gerekenler
Duvar dibinde kazıda en pahalı hata, yapının nasıl bir temele oturduğunu bilmeden makineyi sokmaktır. Kazıdan önce şu adımlar atılmalıdır.
Temelin Derinliğini ve Tipini Görmek
Duvarın temeli projede yazıyor olabilir, ama eski yapılarda çoğu zaman proje yoktur ya da sahadaki durum projeden farklıdır. Bu yüzden kazının en kritik noktasında küçük bir deneme çukuru elle açılır. Böylece temelin ne kadar derine indiği, sürekli bir temel mi yoksa birkaç sıra taş mı olduğu ve altındaki zeminin nasıl göründüğü kazıdan önce anlaşılır.
Mevcut Çatlakları Kayıt Altına Almak
Kazıdan önce duvardaki, temeldeki, merdivendeki ve komşu yapıdaki mevcut çatlaklar fotoğraflanır; mümkünse tarih ve ölçü referansıyla kaydedilir. Bu kayıt iki işe yarar: kazı sırasında yeni bir çatlak oluşup oluşmadığını anlamayı kolaylaştırır ve sonradan çıkabilecek "bu çatlak kazıdan mı oldu?" tartışmasına somut bir dayanak sağlar.
Yer Altı Hatlarını Belirlemek
Bina dibinde su, doğalgaz, elektrik ve atık su hatları çoğunlukla yoğun şekilde bulunur. Bu hatların yeri kazıdan önce belirlenmelidir. Ayrıntılar için: basaltyapi.com/blog/kazi-oncesi-yer-alti-hat-tespiti
Duvar ve Zemin Hakkında Şüphe Varsa Önce Mühendis
Duvarda zaten belirgin çatlak, eğilme veya oturma varsa, kazıya başlamadan bir inşaat mühendisinden görüş alınmalıdır. Statik değerlendirme, hasar tespiti ve zemin etüdü bizim yaptığımız işler değildir. Biz kazıyı, mühendisin ve projenin belirlediği sınırlar içinde uygularız.
Uygulama İlkeleri
Her saha farklıdır; kazının derinliği, genişliği ve bölüm uzunluğu projeye ve zemine göre keşifte belirlenir. Yine de duvar dibinde kazının genel ilkeleri şunlardır.
Temel Tabanının Altına İnmeden Planlamak
Kazı mümkün olduğunca duvarın temel tabanının üst kotunda kalacak şekilde planlanır. Drenaj borusunun veya kanal hattının temel tabanından daha derine inmesi gerekiyorsa, bu durum işe başlamadan mühendisle birlikte ele alınır. Bu, sahada karar verilecek bir konu değildir.
Bölüm Bölüm Kazı
Uzun bir duvar boyunca hendeği tek seferde açmak, duvarın tüm uzunluğunu aynı anda desteksiz bırakır. Bunun yerine kazı kısa bölümler halinde yapılır: bir bölüm açılır, içindeki iş yapılır ve kapatılır, ardından sıradaki bölüme geçilir. Bölümler arasında kazılmamış toprak bırakmak, duvarın her an büyük kısmının desteğini korumasını sağlar. Mümkünse açılan bölüm aynı gün içinde işlenip kapatılır.
Yağmurdan Önce Çukur Açık Bırakılmaz
Hava durumu takip edilir. Yağış beklenen bir günden önce açık çukur bırakılmaz; bırakılması zorunluysa üstü örtülür ve yüzey suyunun çukura akması engellenir. Çukurda biriken su hemen boşaltılır.
Kazı Toprağı Duvar Dibinde Biriktirilmez
Kazıdan çıkan toprak, kazı kenarına ve duvarın hemen önüne değil, uzakta bir alana veya doğrudan kamyona alınır. İş makinesi ve kamyon da desteğini kaybetmiş bölgeye yakın çalıştırılmaz.
Makine Yerine Elle Kazı
Temelin hemen bitişiği, eski yığma duvarların dibi, merdiven ve veranda ayakları, yer altı hatlarının geçtiği noktalar ve dar bahçe aralıkları genellikle elle kazılır. Makine, ancak duvardan güvenli bir uzaklıkta ve kontrollü şekilde kullanılır.
Derin Kazıda Şev veya İksa
Kazı derinleştiğinde, yan yüzeylerin şevle açılması veya iksa ile desteklenmesi gerekebilir. İksa kararını ve tipini inşaat mühendisi verir. Konu için: basaltyapi.com/sss/temel-kazisinda-iksa-ne-zaman-gerekir
Yapı Tipine Göre Dikkat Noktaları
| Yapı | Neden hassas | Öne çıkan önlem |
| Ev veya apartman temeli | Temel yanındaki toprak yükü taşımaya yardım eder | Temel tabanı görülmeden derine inilmez, bölüm bölüm kazı |
| Bahçe duvarı | Temeli çoğu zaman sığdır veya hiç yoktur | Deneme çukuru ile temel görülür, elle kazı |
| İstinat duvarı | Önündeki toprak duvarın kaymaya karşı direncine katkı verir | Duvar önü kazısı kısa bölümlerle, gerekirse mühendis görüşüyle |
| Komşu duvarı | Temel bilgisi ve sahibinin onayı bilinmeyebilir | Önceden çatlak kaydı, komşu ile bilgilendirme |
| Merdiven ve veranda | Hafif ve sığ temelli ayaklara oturur | Ayak çevresi elle açılır, ayak altı boşaltılmaz |
| Eski yığma yapı | Küçük hareketlere karşı çok hassastır | Kazı öncesi mühendis görüşü, kısa bölümler |
Ne Zaman Durulmalı?
Kazı sırasında aşağıdaki durumlardan biri görülürse iş hemen durdurulur:
- Duvarda, temelde veya merdivende yeni bir çatlak oluşması ya da mevcut çatlağın açılması
- Duvar derzlerinin ayrılması, sıvanın kabarıp dökülmesi
- Duvarın gözle görülür şekilde eğilmesi veya kazıya doğru yönelmesi
- Temelin altında boşluk görülmesi, temel altından toprak akması
- Kazı kenarında ince çatlakların belirmesi veya toprağın kopmaya başlaması
- Çukura beklenmedik şekilde su gelmesi
Bitişik binanın yıkılmasıyla açıkta kalan duvarlar ve yıkım sırasında yan binanın korunması farklı konulardır: basaltyapi.com/blog/bitisik-bina-yikilinca-acikta-kalan-duvar ve basaltyapi.com/blog/yikimda-yan-bina-korumasi
Hangi İşler Duvar Dibinde Kazı Gerektirir?
Duvar dibinde kazı genellikle aşağıdaki işlerin bir parçasıdır. Her birinde yukarıdaki ilkeler aynı şekilde geçerlidir.
- Temel drenajı ve çevre drenajı: Bodrum ve temel duvarı çevresinden suyu uzaklaştırmak için. Detaylar: basaltyapi.com/altyapi/drenaj-sistemi
- Bohçalama ve temel su yalıtımı: Temel duvarının dış yüzeyine yalıtım yapmak için duvar dibinin açılması. Detaylar: basaltyapi.com/altyapi/su-yalitimi
- İstinat duvarı drenajı: Duvar arkasındaki suyun tahliyesi için. Detaylar: basaltyapi.com/altyapi/istinat-duvari-drenaji
- Kanalizasyon, su hattı ve rögar işleri: Bina çıkışından şebekeye kadar boru döşeme. Detaylar: basaltyapi.com/altyapi/kanal-kazisi-boru-doseme
- Bahçe ve parsel kazısı: Dar bahçelerde duvarlara yakın çalışma. Detaylar: basaltyapi.com/hafriyat/bahce-parsel-kazisi
- Ek yapı veya genişleme için temel kazısı: Mevcut yapıya bitişik yeni temel. Detaylar: basaltyapi.com/hafriyat/temel-kazisi
Özet
| Aşama | Yapılacak | Kim karar verir |
| Kazı öncesi | Deneme çukuru, çatlak kaydı, hat tespiti | Uygulayıcı ve mülk sahibi |
| Şüpheli duvar | Kazıdan önce yapı değerlendirmesi | İnşaat mühendisi |
| Kazı planı | Derinlik, bölüm uzunluğu, şev veya iksa | Proje ve keşif, gerekirse mühendis |
| Uygulama | Bölüm bölüm kazı, toprağı uzakta tutma, elle kazı | Uygulayıcı |
| Uyarı belirtisi | İşi durdurma, mühendis görüşü | İnşaat mühendisi |
Keşif İçin Arayın
Evinizin, bahçe duvarınızın veya istinat duvarınızın yanında drenaj, yalıtım, kanalizasyon ya da su hattı kazısı yapılacaksa, sahayı yerinde görüp kazının nasıl ve hangi sırayla yapılacağını birlikte planlayalım.
Ücretsiz keşif ve bilgi için: 0551 052 95 16Projeniz İçin Teklif Alın
Bu konuda profesyonel destek almak ister misiniz? Ücretsiz keşif için hemen iletişime geçin.
